Yağlık ayçiçeği geniş kullanım yelpazesine sahip oluşuyla, ülkemizdeki yaygın üretimiyle sıklıkla tercih edilen tek yıllık kıymetli bir yağ bitkisidir. Özellikle yağ üretimi için yetiştirilen bitki %38-50 oranında yağ ve %20 oranında protein içerir, hayvan yemi, atıştırmalık ve kuruyemiş ve çeşitli endüstriyel kullanımlarda öne çıkar. Çok yönlü doğası nedeniyle tarım sektöründe önemli bir yeri bulunmaktadır.
Ayçiçeği Nasıl Üretilir?
Özellikle Trakya yani Marmara bölgesinde ekimi yapılan yağlık ayçiçeği yem, yağ ve başka birçok yan ürün elde etmek için yetiştirilen önemli bir bitkidir. Kaliteli tohumların seçimiyle başlayan uzun yolculuk, genellikle ilkbahar aylarında başlar. Uygun derinlikteki toprağa ekilen tohumlar sonrasında da düzenli bakım ister. Yabancı ot kontrolü, gübreleme gibi pek çok işlem ürün kalitesini artırmak için çok kritiktir. Olgunlaştığında sararan yapraklarıyla hasat zamanını haber veren ayçiçekleri sıcak mevsim koşullarında iyice kuruduktan sonra hasat edilir ve ay çekirdeği, ay çiçek yağı, yem ve çeşitli ürünlerin üretimi için hazır hale gelir.
Yağlık Ayçiçeği Besin Değerleri
Besleyici tohumlara sahip ayçiçeğinin besin değerleri çeşitli faktörlere göre değişkenlik gösterebilir. 100 gramlık tipik bir ayçiçeğinin besin değerleri yaklaşık olarak aşağıdaki gibidir;
- Enerji: Yaklaşık 584 kcal
- Protein: Yaklaşık 20,8 gram
- Yağ: Yaklaşık 51,5 gram
- Karbonhidrat: Yaklaşık 20 gram
- Lif: Yaklaşık 8,6 gram
- Şeker: Yaklaşık 2,6 gram
- Kalsiyum: Yaklaşık 78 mg
- Demir: Yaklaşık 5,25 mg
- Magnezyum: Yaklaşık 325 mg
- Fosfor: Yaklaşık 660 mg
- Potasyum: Yaklaşık 645 mg
- Sodyum: Yaklaşık 9 mg
- Çinko: Yaklaşık 5 mg
- Bakır: Yaklaşık 1,8 mg
- Manganez: Yaklaşık 1,5 mg
- Selenyum: Yaklaşık 53 µg
- A Vitamini: Yaklaşık 1 IU
- C Vitamini: Yaklaşık 1,4 mg
- Kolesterol: Yaklaşık 0 mg
Özellikle yağ ve protein bakımından zengin olan ayçiçeği sağlıklı beslenmenin de önemli bir parçasıdır.
Yağlık Ayçiçeği Kullanım Alanları
Ülkemizde yağlık ayçiçeği ekim alanı yaklaşık olarak 500-600.000 hektar kadardır. Bu alan yaklaşık olarak iklim şartlarına göre değişiklik gösterse de 500.000-800.000 tonluk bir üretime karşılık gelmektedir. Hasat edilen ayçiçeği tohumları şu kullanım alanlarında değerlendirilmektedir;
- Tohumlarından üretilen yağ mutfaklarda pişirme yağı olarak kullanılır.
- Kızartma, pişirme, salata sosu gibi pek çok yemekte sıklıkla kullanılır.
- Ayçiçeği tohumları ay çekirdeği olarak atıştırmalık şeklinde tüketilir.
- Ayçiçek yağı sabun, kozmetik ürünleri ve diğer endüstriyel ürünlerin yapımında kullanılır.
- Özellikle kanatlı hayvanlar için ideal yem bileşenlerinden biridir.
- Ayçiçeği tohumlarından elde edilen ayçiçeği küspesi, hayvan yemi rasyonlarında kullanılır.
- Ayçiçeği tohumlarından elde yağ, biyodizel yakıtı bileşenlerinde kullanılır.
- Ezilen ayçiçeği tohumları ekmek, kraker, bar gibi ürünlerde yer alır.
- Vernik ve boya endüstrisinde çözücü olarak kullanılabilir.
Gıda Sektöründe Ayçiçeğinin Yeri
- Pişirme yağı
- Kızartma yağı
- Salata sosu ve mayonez yapımı
- Hamur işleri ve unlu mamuller
- Atıştırmalıklar ve kuruyemişler
- Granola ve müsli
- Enerji barları ve sağlıklı atıştırmalıklar
- Ay çekirdeği
Mutfaktaki kullanımının yanı sıra özellikle ay çekirdeği üretimi de yaygındır. Ay çekirdeği fiyatları piyasa koşullarına ve üretim sürecine göre farklılaşmaktadır.
Yem Sektöründe Ayçiçeğinin Kullanım Alanı
Birçok hayvan için önemli bir besin kaynağı olan ayçiçeğinin küspesi gibi yan ürünleri de yem rasyonlarında değerlendirilmektedir. Yem içeriği olarak tüketildiğinde hayvanlara sağladığı faydalar şu şekildedir:
- Yüksek protein içeriği ile besleyici özelliktedir. Özellikle kanatlı hayvanlar ve sığırlar için önemli bir besin kaynağıdır.
- Yüksek enerji içeriğiyle enerji ihtiyacını karşılamalarına yardımcı olur.
- Metabolizmayı destekleyerek sindirim sağlığını korur.
- Hayvanların sağlıklı yağ asitleri almasını sağlar. Özellikle omega-6 yağ asitleri bakımından zengin olan ay çiçeğinin yağı, hayvanlarda tüy ve deri sağlığını destekler.
- Üretim sürecinde ortaya çıkan yan ürün ayçiçeği küspesi, lif bakımından çok zengindir ve hayvanların sindirim sağlığını destekler.
- Ayçiçeği tohumları lezzeti ve hoş kokusuyla da hayvan yemlerini daha cazip hale getirir.
Ayçiçeği fiyatları bir dizi faktöre göre değişkenlik gösterir. Ay çekirdeği fiyat değişkenleri de ayçiçeği fiyatlarına paralel şekilde değişir.
Daha fazla bilgi edinmek ve doğru ham madde seçimi konusunda bilinçli kararlar vermek için iletişim formu, sosyal medya kanalları ya da telefon ile bizimle iletişime geçebilirsiniz.